Gần như ai bỏ nhật ký giao dịch cũng kể lại giống nhau. Ghi rất chăm ba tuần đầu. Rồi lỡ một ngày. Rồi lỡ một tuần. Rồi không mở file đó nữa. Lúc giải thích, chữ hay được dùng nhất là “thiếu kỷ luật”, và kết luận thường là: tại mình lười.
Cách giải thích đó dễ chịu, và nó sai. Thử nhìn vào thời điểm các khoảng trống xuất hiện.
Những ngày bạn bỏ ghi đúng là ngày đáng ghi nhất
Mở lại bất kỳ file nhật ký dang dở nào, đối chiếu ngày trống với P&L. Ngày mất tích hiếm khi là thứ Ba yên ả, vào hai lệnh rồi đi ngủ. Chúng dồn vào những phiên đỏ.
Nghĩ kỹ thì hợp lý. Ghi nhật ký sau một ngày lỗ nghĩa là đọc lại quyết định của chính mình đúng lúc mình ít muốn nhìn nó nhất. Phải gõ lại cái giá đã đuổi theo. Phải viết ra rằng stop đã nằm sẵn trong kế hoạch mà vẫn tự tay dời đi. 11 giờ đêm, sau khi mất -$340 qua bốn lệnh không bào chữa nổi, chẳng ai muốn làm việc đó.
Thế là entry không được viết. Và phiên dạy được nhiều nhất lại là phiên nhật ký không hề ghi. Lặp một tháng, file còn sống sót chỉ ghi lại những ngày bình tĩnh. Đó đúng là phiên bản duy nhất của bạn không cần soi lại.
Ma sát nằm ở ba chỗ, không chỗ nào là ý chí
Một thói quen chết đều đặn tới mức dự đoán được thì nguyên nhân thường nằm ở cấu trúc. Có ba điểm cản trở lặp đi lặp lại.
Thời điểm. Nhật ký đòi bạn làm việc hành chính vào lúc năng lượng thấp nhất trong ngày, ngay sau khi thị trường vừa lấy đi cái gì đó. Thói quen nào xếp vào khung giờ ấy cũng thua.
Phải nhớ ra. Muốn ghi một lỗi, bạn phải nhớ ra nó, gọi tên nó, rồi thừa nhận nó. Ba việc riêng biệt, và việc thứ hai hỏng thường xuyên hơn người ta tưởng. Không ai viết chữ “revenge trade” cạnh một lệnh mà mình vẫn tin là setup đẹp.
Chép tay. Phần lớn nội dung một cuốn nhật ký thủ công là dữ liệu sàn đã giữ sẵn. Giờ vào, giờ ra, size, giá khớp trung bình, phí, thời gian giữ lệnh, P&L thực hiện. Chép tay qua không thêm thông tin nào. Chỉ thêm số phút.
Thử tính ra con số của thói quen bạn tự đặt cho mình
Giả sử một tuần bạn vào 20 lệnh. Một entry ghi tử tế gồm giá, size, ảnh chụp màn hình, vài dòng lý do, mất khoảng 90 giây. Vậy là 30 phút một tuần. Viết ra giấy thì nghe nhẹ tênh.
Nó không nhẹ, vì 30 phút đó không rải đều. Chúng dồn thành cụm sáu bảy lệnh vào đúng ngày bận nhất và cáu nhất. Tuần bạn vào 40 lệnh vì thứ Ba hỏng việc và bạn đang cố gỡ, cũng là tuần nhật ký đòi cả tiếng đồng hồ, từ phiên bản bạn ít sẵn lòng cho nhất.
Một thói quen càng có giá trị lại càng khó thực hiện thì sẽ hỏng. Đó là lỗi thiết kế, và quyết tâm không sửa được lỗi thiết kế.
Vì sao lần nào cũng rơi vào tuần thứ ba
Thời điểm này lặp lại đủ đều để đáng giải thích. Hỏi quanh một vòng, con số nhận về gần như luôn là ba hoặc bốn tuần. Hiếm khi hai, hiếm khi tám.
Hai thứ va vào nhau ở quãng đó. Thứ nhất là cái mới hết mới. Hai tuần đầu cuốn nhật ký thú vị vì mọi thứ trong đó đều lạ. Bạn đang tự khám phá thời gian giữ lệnh trung bình của mình, phát hiện ra mình vào nhiều lệnh hơn vào thứ Sáu. Tới tuần thứ ba, phần lớn khám phá đã xong, còn lại là bảo trì.
Thứ hai là mấy tuần đầu vốn không đại diện, và không đại diện một cách có hệ thống. Người ta bắt đầu thói quen mới vào giai đoạn êm, vì đó là lúc còn dư sự chú ý để bắt đầu. Không ai mở sổ nhật ký giữa một đợt drawdown. Nên hai tuần đầu thường yên, rẻ, và thành công, rồi chúng đặt ra kỳ vọng về cái giá của thói quen này. Tuần xấu thật sự tới sau đó, đắt gấp bốn lần, vào đúng lúc bạn chưa bao giờ tính tới.
Kết hợp lại, thói quen gãy ở gần như cùng một điểm với mọi người. Phần đáng chú ý là ý nghĩa của nó: cái hỏng không phải sự bào mòn từ từ. Đó là một sự kiện cụ thể, và thường là một phiên tệ duy nhất. Nếu bạn gọi tên được tuần cuốn nhật ký chết, nhiều khả năng bạn gọi tên được cả ngày.
Làm gì với cuốn đã bỏ dở
Đừng khởi động lại nó. Mở lại file dang dở rồi cố điền bù ba tháng là một dự án, và dự án thì thua một buổi tối thứ Ba, lần nào cũng vậy.
Phần dữ liệu bạn bỏ lỡ vẫn lấy lại được, vì sàn đã giữ. Thứ mất hẳn chỉ là phần ghi chú, mà ghi chú cho một phiên bạn không còn nhớ nổi thì dù có viết cũng chỉ là dựng lại. Kéo lịch sử ra, nhìn hình dạng của nó, và coi file bỏ dở là bằng chứng về quy trình chứ không phải món nợ phải trả.
Bỏ nguyên nhân đi, đừng bỏ bớt cột
Lời khuyên quen thuộc ở đây là rút gọn: ít trường hơn, mẫu nhỏ hơn, ba cột thay vì mười hai. Cách đó đỡ được chút ít và trượt mất trọng tâm. Thu nhỏ biểu mẫu làm giảm thời gian ngồi ghi. Nó không đụng gì tới chuyện khi nào bạn bị đòi ghi, và ai phải nhớ ra chuyện đã xảy ra.
Auto-sync đánh thẳng vào chỗ hỏng. Lịch sử khớp lệnh của bạn vốn đã đầy đủ và trung thực, vì sàn viết ra nó chứ không phải bạn viết lúc 11 giờ đêm với một câu chuyện trong đầu. Kết nối tài khoản một lần, mọi lệnh vào sổ bất kể tối đó bạn có muốn ghi hay không. Trady đọc Bybit, còn Binance đang ở giai đoạn beta, vẫn đang kiểm tra trên tài khoản thật.
Phần còn lại cho bạn nhỏ thôi, và chỉ mình bạn có: một dòng về việc lúc đó bạn nghĩ gì. Không phải biểu mẫu. Một câu. Và viết sáng hôm sau cũng được, khi lệnh đó đã hết rát và số dư tài khoản thôi làm bằng chứng buộc tội.
Khác biệt lộ ra ở chỗ sau đó bạn hỏi được gì. Khi trọn một tháng lệnh nằm trong sổ, gồm cả những ngày lẽ ra bị bỏ qua, các câu hỏi mới có lời đáp. Bao nhiêu lệnh lỗ của tôi được mở trong vòng mười phút sau một lệnh lỗ khác? Lệnh tối thứ Năm của tôi có đứng vững không? Ngày tôi vào trên tám lệnh thì R-multiple trung bình đi về đâu? Nhật ký thủng lỗ chỗ không trả lời được câu nào, vì các lỗ thủng đó không ngẫu nhiên. Chúng nằm đúng chỗ có câu trả lời.
Tối nay thử cái này
Thôi tự chấm điểm mình về độ chăm chỉ, đi nhìn bằng chứng. Mở Trady, vào tab Review, tìm ngày đỏ gần nhất. Đọc các lệnh theo đúng thứ tự, để hiện timestamp. Để ý khoảng cách giữa lệnh lỗ và lệnh kế tiếp.
Rồi mở tab Insight xem khoảng cách đó là chuyện một lần hay là hình dạng bạn lặp lại. Đó chính là câu hỏi mà cuốn nhật ký bỏ dở lẽ ra phải trả lời, và bạn mất hai phút thay vì sáu tuần gõ máy mỗi đêm.
Giao dịch có rủi ro. Bài này nói về analytics và cách lưu vết dữ liệu, không phải lời khuyên đầu tư.